Życie lub praca z osobą cierpiącą na syndrom wypalenia jest trudne, szczególnie jeśli nie rozumiesz czym jest burnout i jak niszczące ma oblicze. Brak świadomości jak żyć z osobą wypaloną, w jaki sposób z nią pracować, powoduje reakcje, które zamiast pomagać, potęguję emocjonalną i psychiczną katorgę dla wszystkich. Skutki syndromu dotykają rodzinę, współpracowników, znajomych.
Jak zatem powinieneś postępować, aby pomóc w procesie wyjścia z wypalenia, a jednocześnie samemu nie stać się „współwypalonym” i w konsekwencji koleją ofiarą syndromu? Poniżej zawarłem kilka pomocnych wskazówek.
DZIAŁANIA WOBEC WYPALONEGO
nie stosuj fałszywej empatii
Są zwroty, których chętnie używamy wobec osób w trudnych chwilach: „wszystko się ułoży, będzie dobrze, dasz sobie z tym radę, to minie, martwię się o ciebie, itp.” Najczęściej wywołują chwilowe pocieszenie, ale nie pomagają; wręcz przeciwnie – mogą szkodzić. Syndrom wypalenia nie jest okolicznością losową, którą zaleczy czas. Jest to silny emocjonalny kryzys, którego nie zagłuszą słowa i pocieszanie. Osoba prawdziwie ci bliska nie potrzebuje słów wsparcia, ale współdziałania w wyjściu z kryzysu.
okaż szczere zrozumienie i daj wsparcie
Właściwie wyważona postawa wobec osoby wypalonej jest kluczowa. Z jednej strony musisz stworzyć warunki dla pracy nad wyjściem z syndromu, a z drugiej nie dać sobie wejść na głowę. Konieczne jest połączenie spokoju, jasnych zasad i koncentracja na rozwiązaniu problemu. Tym samym:
- trzymaj na wodzy złe emocje. Gniew, zniecierpliwienie, agresja nie pomogą, a jeszcze bardziej pogłębią skutki syndromu.
- unikaj twardego dyktowania swoich warunków – to prowokuje niepotrzebne awantury.
- czasem odpuść, a czasem postaw na swoim, zachowując spokój.
Wychodzenie z syndromu jest długotrwałe, dlatego nie zmuszaj wypalonego do wprowadzania nagłych zmian w życiu. Może się to skończyć paniką i zaniechaniem jakiegokolwiek przeciwdziałania. To najgorsze co może się przydarzyć i dlatego:
- Twórz przestrzeń dla aktywności życiowej, pomagaj w procesie odnalezienia siebie i najważniejsze – zaproponuj dobrą terapię.
- Nie obciążaj swoimi problemami, ale nie zamiataj ich pod dywan. Mów o nich jak o normalnych sprawach, nie udawaj, że wszystko u ciebie jest okej i cacy.
- Bądź partnerem w procesie, a nie ciężarem do dźwigania. Jednocześnie zwracaj uwagę, że ty też źle się czujesz w całej sytuacji, a twoje sprawy również są ważne. Takie działanie zmusza wypalonego do współpracy i tym samym odciąża jego emocje.
- Nie żądaj wdzięczności i nie podkreślaj swojej roli. Bądź szczerze bezinteresowny i nie sięgaj po emocjonalną manipulację.
- Zwracaj uwagę na nowe osoby, które nagle pojawiają się w pobliżu wypalonego partnera. Oczywiście nie należy każdego traktować nieufnie, ale pamiętaj, że wypaleni przyciągają manipulantów i sekciarzy. Od takich osób należy się zdecydowanie odcinać.
wyznacz wypalonemu wyraźne granice.
- Zdarza się, że osoby z syndromem przerzucają na innych wszelkie obowiązki. Chcą w ten sposób uwolnić się od działania, podejmowania decyzji oraz odpowiedzialności za siebie. Wypalenie kocha bierność, dlatego:
- Nie pozwalaj wypalonemu zrezygnować z codziennych obowiązków, zadań, czynności i rozrywek.
- Wymagaj wykonywania zwykłych zadań domowych, ale nie bądź w tym surowy,
- Mobilizuj do nowych aktywności, ale nie zmuszaj do nich za wszelką cenę. Plany układajcie wspólnie.
- Staraj się stworzyć spokojną przestrzeń do działania i aktywizuj wypalonego. Nie działaj przez zaskoczenie.
- Uważnie słuchaj osoby z syndromem. Nie ignoruj tego co mówi o swoich emocjach i samopoczuciu. Otwarcie komunikuj o tym jak czujesz się w tej sytuacji i nie udawaj, że pozostaje ona bez wpływu na ciebie. Jednak pamiętaj, że to nie ty jesteś dotknięty syndromem.
nie wtrącaj się w terapię – specjalista wie co robi.
Wiele osób nie rozumie, dlaczego efekty pracy z terapeutą nie są zauważalne natychmiast. Sądzą, że istnieją szybkie sposoby na pozbycie się problemu. Doświadczeni terapeuci wypalenia mają różne metody pracy, które dodatkowo adaptują do potrzeb konkretnej osoby. Często mogą być one dla ciebie niezrozumiałe. Jednak, jeśli faktycznie chcesz pomóc osobie wypalonej, to nie przeszkadzaj.
DZIAŁANIA WOBEC SIEBIE
poszerz wiedzę na temat syndromu wypalenia
Skorzystaj z fachowych publikacji na temat syndromu wypalenia, tak abyś zrozumiał jego mechanikę i wpływ na emocje. Przyda się również podstawowa wiedza na temat terapii uzależnień oraz współuzależnienia, bo w przypadku wypalenia są pewne podobieństwa.
Wiele osób próbuje pomóc poprzez zmuszanie wypalonego do „wychodzenia ze strefy komfortu”, rzucając je na głęboką wodę. To najczęściej przynosi odwrotny skutek. Podobnie jak wszelkie próby działania na siłę, szkodzą również gwałtowne zmiany i życiowe rewolucje.
Daj czasowi czas i bądź cierpliwy
- Wychodzenie z wypalenia jest jak walka z ciężką chorobą przewlekłą. Nie żądaj efektów natychmiast; pełne dojście do siebie jest długim procesem.
- Wyznacz granice i nie daj się manipulacji, ty też masz prawo do swojego życia i musisz zadbać o siebie. Nie ma nic gorszego w jednym domu niż dwoje wypalonych ludzi.
- Dbaj o własną aktywność i przestrzeń wokół siebie.
- Nie zamiataj problemu po dywan – wypalenie samo nie zniknie,
- Przemyśl, czy przy okazji wprowadzić trwałe zmiany również we własne życie.
- Bądź konsekwentny, ale nie uparty.